امتیاز

به گزارش فارس، پايگاه اينترنتي "آنتي‏وار " در مقاله‏اي به قلم "محمد صالح " (Mohammed A. Salih) تصريح كرد: بحران اخير در روابط ديپلماتيك ميان تركيه و رژيم صهيونيستي، سوالاتي را در خصوص آينده روابط اين دو متحد نزديك آمريكا در منطقه و همچنين جهت‏گيري مستقل تركيه در سياست خارجي طي چند سال اخير، برانگيخته است.
به نظر مي‏رسد كه تنش‏هاي حاصله بين تركيه و رژيم صهيونيستي، فضا را براي سياست‏هاي خارجي ايالات متحده در منطقه بالاخص در خصوص روند سازش خاورميانه و همچنين ايران پيچيده مي‏كند. اخيرا روابط ديپلماتيك تركيه و رژيم صهيونيستي تا مرز گسست نيز پيش رفت. اين اتفاق زماني رخ داد كه معاون وزير خارجه رژيم صهيونيستي، "دني آيالن " (Danny Ayalon)، با سفير تركيه در تل‏آويو نشستي تحقيرآميز برگزار كرد. شبكه‏هاي تلويزيوني تركيه نيز تصاوير اين ديدار را با موجي منفي در خصوص رژيم صهيونيستي پخش كردند.
بنابر گزارش فوق، آيالن در ديدار مذكور از دست دادن با "سليكول " (Celikkol) سفير تركيه خودداري كرده و وي را در مبلي پايين‏تر از خويش نشانيد، همچنين برخلاف پروتكل ديپلماتيك، پرچم تركيه را بر روي ميز قرار نداد.

* واكنش سخت تركيه به اقدام توهين‌آميز رژيم صهيونيستي

اين اقدام منجر به واكنشي سخت در تركيه شد. رئيس جمهور "عبدا... گل "، به رژيم صهيونيستي اولتيماتوم داد كه بايد تا نيمه ‏شب چهارشنبه بابت رفتار آيالن رسما عذرخواهي كند. رژيم صهيونيستي نيز براي اينكه بتواند تنها متحد خود در منطقه را حفظ كند، در پايان فرجه زماني اعلام شده رسما عذرخواهي كرد.
صالح ادامه داد: بحران اخير ناشي از تنش‏هايي است كه در پشت پرده روابط رژيم صهيونيستي و تركيه وجود داشته است. همه چيز در روابط دوجانبه مذكور خوب پيش مي‏رفت تا آخرين روزهاي سال 2008 ميلادي كه "ايهود اولمرت "، رئيس وقت كابينه رژيم صهيونيستي دستور تجاوز به نوار غزه را صادر كرد. اين تجاوز اندك زماني پس از ميانجي‏گري تركيه بين سوريه و رژيم صهيونيستي رخ داد.
ترك‏ها از اين بابت كه عمليات نظامي عليه غزه درست در زمان ميانجي‏گري ايشان صورت پذيرفته بود، بسيار عصباني بودند چرا كه تجاوز رژيم صهيونيستي به غزه، منطقه را بار ديگر به نقطه اول بازگردانده بود. در مقابل صهيونيست‏ها نيز از اينكه تركيه به اين رژيم اجازه مشاركت در مانور ناتو در سواحل تركيه را نداده بود و همچنين مانور مشتركي نيز با سوريه انجام داده بود، ناراحت بودند. در همان دوران، "رجب طيب اردوغان "، نخست وزير تركيه، رژيم صهيونيستي را تهديدي براي صلح جهاني خواند.
تحليلگر مذكور تصريح كرد: تركيه اولين كشور مسلماني بود كه اسرائيل را به رسميت شناخت و اكنون 61 سال است كه بين ترك‏ها و صهيونيست‏ها روابط ديپلماتيك برقرار است، هر چند كه اين روابط نشيب و فرازهايي نيز داشته است. در دهه 1990 ميلادي، روابط بين تركيه و رژيم صهيونيستي به اتحادي قوي بدل شد كه بيشتر حول همكاري‏هاي نظامي و جهانگردي برقرار شده بود. اكنون روند روابط مذكور نسبت به دو دهه اخير تغيير مهمي داشته و آن اينكه، مسئله فلسطين در شكل‏دهي روابط تركيه و رژيم صهيونيستي نقشي اساسي يافته است.
"بولنت عليرضا " (Bulent Aliriza)، مسئول پروژه تركيه در مركز مطالعات راهبردي و بين‏المللي در اين خصوص اظهار داشت: "در ميان جامعه و همچنين دولت تركيه، روند فزاينده‏اي از خشم نسبت به رفتار اسرائيل با فلسطينيان به چشم مي‏خورد. اين امر غيرمعمول است، نه از آن جهت كه پيش‏تر وجود نداشته است بلكه از آن رو كه اين بار به شدت گسترده بوده و در مقابل نيز، اسرائيلي‏ها شديدا به آن واكنش نشان مي‏دهند. "
اولين نشانه‏ ناخشنودي تركيه از رژيم صهيونيستي پس از تجاوز اين رژيم به غزه نمودار شد. پس از تجاوز رژيم صهيونيستي به غزه، در اجلاس اقتصادي داووس سوئيس، اردوغان، "شيمون پرز "، رئيس رژيم صهيونيستي را مورد سرزنش قرار داده و اظهار داشت: "شما كشتن را خوب بلديد. "
به اعتقاد بسياري از تحليلگران، هر چند كه اين وقايع را نبايد خيلي خاص انگاشت اما به هر حال نشانگر روندي جديد در سياست خارجي تركيه طي سال‏هاي اخير هستند. در جريان تحريم رژيم صهيونيستي توسط اعراب، صهيونيست‏ها چاره‏اي نداشتند جز اينكه خود را در منطقه تنها ببينند. قبل از سال‏هاي اخير، تركيه به جهت سياست‏هاي سكولار خود تمايل چنداني به دخالت در امور خاورميانه نداشت و بيشتر غربگرا محسوب مي‏شد اما با روي كار آمدن اردوغان از حزب "عدالت و توسعه " (AKP) در سال 2002، تركيه نقش بيشتري در منطقه خاورميانه يافته است. تركيه قصد دارد كه در منطقه پرمناقشه خاورميانه، نقش يك ميانجي صلح را ايفا كند.
به نوشته صالح، دولت وابسته به حزب عدالت و توسعه موفق شده است علي‏رغم بي‏ميلي غرب، روابط خود با ايران را توسعه بخشيده و در عين حال در تلاش است تا روابط مستحكم‏تري نيز با تمامي كشورهاي عرب منطقه برقرار كند. مقامات تركيه مي‏گويند كه اين امور بخشي از سياست جديد ايشان موسوم به "حداقل مشكل " است اما با اين وجود، به نظر نمي‏رسد مشكلات تركيه با رژيم صهيونيستي به حداقل رسيده باشد.

* دكترين حزب عدالت و توسعه، تركيه را جزئي از جهان مدنظر اوباما نمي‏بيند

"فرانك تاچائو " (Frank Tachau)، استاد دانشگاه ايليونز آمريكا و كارشناس مسائل تركيه و فلسطين اشغالي در اين خصوص گفته است: "دولت تركيه تمايل دارد كه روابط خود را با ساير كشورهاي اسلامي بهبود بخشد، لذا از روابط خود با اسرائيل در اين جهت استفاده مي‏كند، به اين ترتيب كه نشان مي‏دهد روابط تركيه با اسرائيل تنزل كرده و حتي ممكن است كاملا قطع شود. "
در واشنگتن، برخي بر اين باورند كه تنش‏هاي پيش آمده در روابط تركيه با رژيم صهيونيستي نشان از تغيير بزرگي در سياست خارجي حزب عدالت و توسعه دارد. اين تغيير از ريشه‏هاي اين حزب در اسلام سياسي و همچنين الزامات اقتصادي اين حزب ناشي مي‏شود.
به اعتقاد "موسسه سياست‏هاي خاور نزديك در واشنگتن " (WINEP)، سياست‏هاي تركيه منجر خواهند شد كه اين كشور از سياست‏هاي ناتو در قبال ايران و همچنين از سياست‏هاي غرب در قبال حماس پيروي نكند. سياست اقتصادي - اسلامي دولت تركيه، كاملا با سياست غربگرايي دولتهاي قبلي در اين كشور در تباين است. همچنين اين سياست با سياست‏هاي اوباما نيز همخواني ندارد. دكترين حزب عدالت و توسعه، تركيه را جزئي از جهان مدنظر اوباما نمي‏بيند.
بنابر گزارش فوق، تركيه براي افزايش نفوذ خود در منطقه به گسترش روابط اقتصادي خود با كشورهاي منطقه مبادرت ورزيده است. روابط اقتصادي تركيه با كشورهاي همسايه آن اخيرا افزايش چشمگيري داشته است. ميزان مبادلات تجاري بين تركيه و سوريه در سال 2008 به 2 ميليارد دلار رسيده است، در حالي كه پيش از سال 2000 اين ميزان بين 250 تا 300 ميليون دلار بود. همچنين ميزان مبادلات تجاري بين تركيه و ايران نيز قرار است تا سال 2011 به حدود 20 ميليارد دلار برسد، در حالي كه اين ميزان در سال 2008، 7 ميليارد دلار بوده است.
مبادلات تجاري تركيه با عراق نيز در سال گذشته افزايش چشمگيري داشته و به حدود 5 ميليارد دلار رسيده است. تركيه همچنين لزوم تقاضاي ويزا را براي شهروندان سوريه، لبنان و اردن حذف كرده است تا به اين ترتيب روابط اقتصادي و فرهنگي بين تركيه و اين كشورها گسترش يابد.
نويسنده مقاله تصريح كرد: علي‏رغم گمانه‏زني‏هايي كه رويكرد اخير حزب عدالت و توسعه عليه رژيم صهيونيستي را ناشي از تمايل اين حزب به اسلام سياسي مي‏دانند، "گنول تول " (Gonul Tol)، رئيس مركز مطالعات تركيه در "موسسه خاورميانه واشنگتن " با چنين نظري موافق نيست. وي تاكيد كرده است كه "اگر به تركيه و سياست خارجي آن دقت شود، روشن مي‏شود كه تركيه در حال بهبود روابط خود با همسايگانش است. روابط تركيه با اسرائيل نيز تا سال 2009 و حتي پس از آن خوب بوده است اما مسئله اين است كه اسرائيل در راه پيشبرد صلح كاري صورت نداده و همين امر موجب تنش شده است. "

* آمريكا براي احياي روند صلح خاورميانه به تركيه احتياج دارد

در حالي كه تركيه تلاش مي‏كند تا خود را در منطقه از طريق قدرت نرم اثبات كند، تيره شدن روابط اين كشور با رژيم اشغالگر قدس دردسر جديدي براي تصميم‏سازان سياست خارجي آمريكا است كه قصد دارند روند موسوم به صلح را در خاورميانه پيش ببرند.
بولنت عليرضا در اين خصوص گفته است: "اگر ايالات متحده بخواهد كه جريان صلح را دوباره راه‏اندازي كند، تنها به اسرائيل احتياج ندارد، بلكه به تركيه نيز كه روابط خوبي با جهان عرب و گروه‏هاي فلسطيني نظير حماس و تشكيلات خودگردان دارد، نياز خواهد داشت. اوباما در اين جبهه نياز به يك جنبش دارد، لذا آمريكا مي‏تواند به تقابل در حال رشد خود با تهران بپردازد. "
صالح در بخش پاياني مقاله خود تاكيد كرد: با توجه به بالا بودن تنش‏ها در روابط بين تركيه و رژيم صهيونيستي، برخي منتظرند كه ببينند آيا ديدار آتي "ايهود باراك "، وزير دفاع رژيم صهيونيستي از تركيه مي‏تواند مشكلات را كاهش دهد يا خير؟ نخست وزير تركيه از قبل گفته است كه حاضر به ديدار با باراك نخواهد بود.

انتهاي پيام/